การจำแนกนก
: ในวงศ์นกแว่นตาขาว WHITE-EYES : Family Zosteropiade
.....................นกในสกุลแว่นตาขาว
หรือวงตาขาว เป็นนกขนาดเล็กที่ปราดเปรียวว่องไว กระโดดไปมาตามกิ่งไม้ เพื่อหากินน้ำหวานซึ่งเป็นอาหารหลัก
รวมถึงแมลงและผลไม้บางชนิดอีกด้วย เราสามารถพบเห็นนกแว่นตาขาวได้ค่อนข้างบ่อยเมื่อเราออกดูนก
เราอาจได้ยินเสียงเล็กๆแหลมๆ ดัง จิ๊วๆๆๆๆ พร้อมกับฝูงของมันที่บินไปเกาะตามยอดไม้
เมื่อส่องกล้องดูก็จะพบกับนกตัวเล็กๆ สีเขียวๆท้องเหลืองๆ ที่มีวงตาสีขาวเด่นชัดซึ่งนับว่ามันเป็นนกที่สวยงามและน่ารักมากอีกตัวหนึ่งครับ
.....................นกแว่นตาขาวที่พบในบ้านเรามีอยู่
4 ชนิด จาก 84 ชนิดทั่วโลก ได้แก่ นกแว่นตาขาวข้างแดง (Chestnut-flanked
White -eye Zosteropiade enrythropleurus ) นกแว่นตาขาวหลังเขียว
(Japanese White -eye Zosteropiade japonicus )นกแว่นตาขาวสีทอง
(Oriental White -eye Zosteropiade palpebrosus) นกแว่นตาขาวสีเหลืองปักษ์ใต้
(Everett's White -eye Zosteropiade everetti ) สองตัวแรกเป็นนกอพยพเข้ามาในหน้าหนาว
ส่วนสองตัวหลังเป็นนกประจำถิ่น ซึ่งทั้งหมดมีรูปร่างหน้าตาและขนาดใกล้เคียงกันมาก
(ประมาณ 11-12 ซ.ม.) แม้กระทั่งเสียงของมัน จนบางครั้งนักดูนกหลายท่านเกิดความสับสนในการจำแนก
รวมถึงแต่ละชนิดก็มีชนิดย่อยๆอีกมากมาย ทำให้การจำแนกด้วยตาเปล่ายิ่งยากขึ้นไปด้วย
แต่ถ้าเรารู้หลักในการสังเกตเราก็สามารถจำแนกนกในวงศ์นี้ได้ง่ายๆ
ครับ
การจำแนก
.....................ทันทีที่เราส่องกล้องแล้วพบว่านกที่เราเห็นเป็นนกในวงศ์แว่นตาขาว(โดยสังเกตจากวงตาสีขาว)
จุดแรกที่เราควรสังเกตคือ ส่วนข้างลำตัวของนกที่มีสีเทาตัดกับส่วนที่เป็นสีเหลือง
จากการสังเกตที่จุดนี้เราก็สามารถแบ่งนกกลุ่มแว่นตาขาวออกได้เป็นสองกลุ่มคือ
1.พวกที่มีีสีเทาล้อมรอบส่วนท้องทั้งหมด
ได้แก่
1.1.นกแว่นตาขาวข้างแดง
(Chestnut-flanked White -eye)
ขั้นต่อไปหลังจากเราจำแนกกลุ่มย่อยได้แล้ว ในกลุ่มพวกที่มีแถบสีเทาล้อมรอบส่วนท้องทั้งหมด
กลุ่มนี้ง่ายครับเพราะมี นกแว่นตาขาวข้างแดง (Chestnut-flanked White
-eye) ที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนใครคือ ที่สีข้างจะมีแถบสี Chestnut ปรากฏอยู่
แต่บางตัวหรือบางชนิดย่อยก็อาจจะเห็นไม่ชัดเลย จะเห็นเป็นเพียงสีจางๆเรื่อๆต้องคอยดูให้ดี
อาจจะต้องดูตัวอื่นในฝูงประกอบด้วย
1.2.นกแว่นตาขาวหลังเขียว
(Japanese White -eye)
ถ้าเพื่อนๆส่องกล้องแล้วไม่เห็นสีข้างสี
Chestnut ของมันรวมถึงตัวอื่นๆในฝูงด้วย แน่นอนมันคือ นกแว่นตาขาวหลังเขียว
(Japanese White -eye) ถ้ายังไม่แน่ใจอีกว่าเป็นนกแว่นตาขาวหลังเขียว ให้สังเกตที่หน้าผากของนก(เหนือโคนปาก)
นกแว่นตาขาวหลังเขียว จะพบหน้าผากมีแถบสีเหลืองปรากฎอยู่อย่างชัดเจน และมีหลังที่ออกสีเขียวเข้ม
2.พวกที่มีสีเทาไม่รอบส่วนท้อง
ได้แก่ นกแว่นตาขาวสีทอง (Oriental White -eye) กับ นกแว่นตาขาวสีเหลืองปักษ์ใต้
(Everett's White-eye) มาถึงตรงนี้ง่ายแล้วใช่ไหมครับเพื่อนๆ แต่ระวังนะครับนกแว่นตาขาวสีทอง(Oriental
White -eye) ชนิดย่อยบางตัว เช่นชนิดย่อยป่าโกงกาง จะสังเกตเห็นเส้นสีเหลืองนี้ได้ยาก
อาจเห็นเป็นเพียงเส้นจางๆเท่านั้น ซึ่งอาจจะทำให้นกดูนกสับสนได้
เราลองมาดูในกลุ่มของนกแว่นตาขาวที่มีแถบสีเทาที่ไม่รอบส่วนท้องกันบ้าง
กลุ่มนี้ก็จะแบ่งออกเป็นสองชนิดที่มักเป็นปัญหาในการจำแนกพอสมควร ได้แก่
นกแว่นตาขาวสีทอง (Oriental White -eye) กับ นกแว่นตาขาวสีเหลืองปักษ์ใต้
(Everett's White -eye) ที่มีหน้าตาคล้ายกันมาก จุดสังเกตที่ใช้จำแนกคือ
แถบสีเทาที่ข้างลำตัวจะมีสีเข้มกว่านกแว่นตาขาวสีทองมากจนสังเกตเห็นได้
แหล่งอาศัยก็สามารถใช้จำแนกนกแว่นตาขาวทั้งสองชนิดได้ โดยนกแว่นตาขาวสีเหลืองปักษ์ใต้จะอาศัยอยู่ในบริเวณป่าที่ห่างไกลจากทะเลเข้ามาในแผ่นดิน
และจะพบนกชนิดนี้เฉพาะในภาคใต้ตั่งแต่คอคอดกระลงไปเท่านั้น หากท่านพบนกแว่นตาขาวลักษณะเช่นนี้ในภาคอื่นๆ
เพื่อนๆก็สามารถระบุได้ว่าเป็นนกแว่นตาขาวสีทองครับ
ดังที่กล่าวมาแล้วถึงวิธีการจำแนกนกในวงศ์นกแว่นตาขาว
แบบง่ายๆ ครับ ลองใช้วิธีนี้ดูนะครับ แล้วการดูนกคราวหน้านกในวงศ์นี้ก็ไม่เป็นปัญหาอีกต่อไป
ลองดูลำดับวิธีสังเกตข้างล่างนะครับ
