โดยความเอื้อเฟื้อจากอนุสาร อสท.

เทคนิคการดูนกในธรรมชาติ ๑. ออกไปดูนกในเวลาเข้าตรู่ก่อนที่พระอาทิตย์จะขึ้น เพราะนกส่วนใหญ่ชอบออกหากินในเวลาเช้าตรุ่ และจะหากินไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งเวลาประมาณ ๑๐.๐๐ นาฬิกาเป็นต้นไป นกจะออกหากินน้อยลงและเริ่มพักผ่อน พอเวลาประมาณ ๑๔.๐๐ นาฬิกาเป็นต้นไป นกจึงเริ่มออกหากินใหม่และจะหากินไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งถึงเวลาพลบค่ำซึ่งเป็นช่วงเวลาที่นกกลางคืนเริ่มออกหากิน ๒. พยายามหยุดทุก ๆ ๕ นาที เพื่อสำรวจดูนกรอบ ๆ ตัว รวมทั้งพยายามฟังเสียงร้อยของนกด้วย เพื่อจะได้ทราบว่าในบริเวณรอบ ๆ ตัวเราในระยะที่เรามองเห็นด้วยตาเปล่า มีนกกี่ตัว กี่ชนิด ชนิดอะไรบ้าง ๓. พยายามมองหานกตั้งแต่บนพื้นดิน ในกอหญ้า พุ่มไม้ ไม้ยืนต้น ตั้งแต่ระดับโคนต้นไม้ขึ้นไปเรื่อย ๆ จนถึงระดับยอดไม้ และในเรือนยอดทุก ๆ ระดับ รวมทั้งในท้องฟ้าด้วย ๔. พยายามส่งเสียงให้น้อยที่สุด ไม่ว่าจะเป็นเสียงพูด ไอ จาม กระแอม หรือเสียงที่เกิดจากการเหยียบใบไม้แห้ง เพราะนกจะหนีไปเสียก่อนที่จะได้เห็นตัว ๕.เมื่อเห็นนกด้วยตาเปล่า ไม่ว่านกนั้นจะอยู่ไกลเพียงใด ควรรีบส่องกล้องสองตาดูทันที เพราะถ้าหากรอให้เข้าใกล้มากกว่านี้ นกอาจจะหนีไปเสียก่อน ถ้าหากนกยังไม่หนีไปไหน ก็ควรเดินเข้าไปใกล้ ๆ นกให้มากขึ้น เราจะได้เห็นนกได้ชัดเจนขึ้น ๖. เมื่อเห็นนกไม่ควรแย่งกันดู แต่ควรส่องกล้องสองตาดูนกในตำแหน่งที่แต่ละคนยืน หรือนั่งอยู่ แต่ถ้าไม่เห็นจริง ๆ จึงค่อยเปลี่ยนตำแหน่ง แต่จะต้องเคลื่อนที่อย่างช้า ๆ การยื่นแขนหรือมือออกไปชี้นกให้คนในกลุ่มดู ควรยกขึ้นช้า ๆ ให้แขนแนบชิดกับลำตัว และชี้ให้คนอื่นดู หรือพูดให้เบาที่สุด ๗. เมื่อเห็นนกควรจดจำรายละเอียดของนกตัวนั้นให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ ว่ามีสีสันและลวดลายเช่นใด หากจำรายละเอียดได้มากจะช่วยในการจำแนกชนิดของนกได้ง่าย นอกจากนี้ควรจะต้องจดจำพฤติกรรมต่าง ๆ ของนกด้วย ๘. การหานกในธรรมชาติเป็นเรื่องที่จะต้องใช้การฝึกฝน เพื่อให้เกิดความชำนาญ ควรเริ่มจกการหานกที่อยู่รอบ ๆ บ้าน แล้วจึงไปดูในสวนสาธารณะ ตามชานเมือง ทุ่งนาแล้วค่อยเข้าไปดูนกตามป่าเขาลำเนาไพร และตามชายทะเล องค์กรที่จัดกิจกรรมดูนก ๑. สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (Bird Conservation Society of Thailand) เลขที่ ๖๗/๑๒ รามอินทรา ๒๔ แขวงจรเข้บัว ลาดพร้าว กรุงเทพฯ ๑๐๒๓๐ โทรศัพท์ (๐๒) ๙๓๐-๑๒๗๑, ๙๔๓-๕๙๖๕, ๕๑๙-๓๓๘๕ ๒. มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย เลขที่ ๒๕๑/๘๘-๙๐ ถนนพหลโยธิน แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐ โทรศัพท์ (๐๒) ๕๒๑-๓๔๓๕, ๕๕๒-๒๑๑๑ ๓. บริษัทเทเลคอมเอเซียคอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ติดต่อฝ่ายประชาสัมพันธ์ โทรศัพท์ (๐๒) ๖๙๙-๒๐๕๗ ๔. บริษัทบางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ติดต่อส่วนการศึกษาและพัฒนา โทรศัพท์ (๐๒) ๓๐๑-๒๗๔๙-๕๐

การเตรียมตัวไปดูนก . ข้อควรปฏิบัติสำหรับนักดูนก เมื่อกิจกรรมดูนกแพร่หลายออกไปก็จำเป็นต้องมีข้อปฏิบัติที่เป็นหลักเกณฑ์ไปในทางเดียวกัน เพื่อให้นักดูนกทุกคนได้คำนึงถึงความสุดของนกมากที่สุด และต้องไม่สร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่นด้วย ๑. . ความสุขของนกต้องมาก่อน การดูนก การถ่ายภาพ การอัดเสียง รวมทั้งการศึกษาทางวิชาการ ควรคำนึงเสมอว่าต้องไม่เป็นการรบกวน หรือสร้างความลำบากให้แก่นก ๒. . อนุรักษ์แหล่งอาศัยหากินของนกการกระทำกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดูนกการดูนกต้องไม่เป็นการบุกรุกทำลายแหล่งอาศัยหากินของนกจนพื้นที่นั้นเสียหารหรือเสื่อมโทรมลงไป ๓. . เมื่อพบนกที่หายากทำรัง ต้องคำนึงถึงการอนุรักษ์ก่อนสิ่งอื่นใด พยายามคุ้มครองนกให้ดีที่สุด ควรบอกแต่ผู้ที่ควรจะทราบเท่านั้น ไม่ควรรีบบอกต่อไปยังนักดูนกคนอื่น ๆ เพราะอาจทำให้นักดูนกจำนวนมามุ่งไปดูนกที่หายากจนเป็นการรบกวนนก ๔. . เมื่อพบนกย้ายถิ่นที่หายาก ต้องนึกเสมอว่าหากข่าวแพร่ออกไปต้องมีนักดูนกมาดูกันมาก ซึ่งอาจมีผลกระทบอื่น ๆ ตามมา เช่นเป็นการรบกวนนก รวมทั้งเจ้าของพื้นที่และผู้ที่อยู่ใกล้เคียง พื้นที่ที่นกหากินอาจเกิดความเสียหารหรือเกิดปัญหากับเจ้าของพื้นที่หรือไม่ ๕. . ปฏิบัติตามกฎหมายอนุรักษ์เสมอไม่ว่าจะไปดุนกยังสถานที่ใด เราควรเคารพและปฏิบัติตามกฎหมายที่อนุรักษ์นกและพื้นที่นั้นเสมอ ๖. . เคารพสิทธิของเจ้าของพื้นที่ ไม่ควรเข้าไปดูนกภายในพื้นที่โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของ การไปทุกครั้งควรแจ้งให้เจ้าของพื้นที่ทราบล่วงหน้าเสมอ ๗. . เคารพสิทธิของผู้อื่นที่ใช้สถานที่ร่วมกัน ในขณะที่ผู้อื่นดูนกอยู่ ไม่ควรทำให้นกตกใจจนบินหนีไป ต้องคำนึงเสมอว่าผู้อื่นที่ใช้สถานที่ร่วมอยู่กับเรา และหากมีผู้อื่นที่ไม่ใช่นักดูนกอยู่ในบริเวณนั้นด้วย ไม่ควรกระทำสิ่งใดที่เป็นการรบกวนกิจกรรมที่เขากำลังดำเนินอยู่ ๘. . รายงานการพบนกให้หน่วยงานที่เก็บข้อมูลและเจ้าของพื้นที่เก็บไว้ การศึกษาและอนุรักษ์นกในปัจจุบันมีผลมาจากการรายงานการพบนกของนักดูนกในอดีต ดังนั้นการที่เรารายงานการพบนกในปัจจุบันให้ผู้ที่เกี่ยวข้องได้ทราบ จะเป็นประโยชน์ต่อการดูนก การศึกษา และการอนุรักษ์นกในอนาคต ๙. . ปฏิบัติตนเช่นเดียวกับในต่างประเทศ ไม่ว่ากฎหมายของแต่ละประเทศจะบัญญัติไว้ต่างกันเช่นไร แต่การดูนกก็มีหลักเกณฑ์เหมือนกันทุกแห่งนักดูนกจึงควรยึดหลักเกณฑ์ที่กล่าวมาแล้วในทุกแห่ง เพื่อการดูนกจะได้เป็นกิจกรรมสากลในระดับนานาชาติอันจะเป็นผลดีในการร่วมมือกันอนุรักษ์ต่อไป

...........

สารบัญ --------------------------------------------------------------------- บทนำ สภาพพื้นที่แหล่งอาสัยของนก แหล่งดูนกภาคเหนือ แหล่งดูนกปริมณฑลกรุงเทพฯ แหล่งดูนกภาคกลาง ภาคอีสาน ภาคตะวันออก แหล่งดูนกภาคใต้ การเริ่มต้นดูนก การเตรียมตัวไปดูนก เทคนิคการดูนกในธรรมชาติ องค์กรที่จัดกิจกรรมดูนก ข้อควรปฏิบัติสำหรับนักดูนก

---

ข้อมูลโดย ....การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
สนับสนุนข้อมูลโดย...อนุสาร อ.ส.ท.